آنغوزه 91/99 % اسانس داشت که بيس1-متيلتيوپروپيل دي سولفيد(43/44)%، پروپنيل-sec-بوتيل دي سولفيد(73/25)%، 1-z پروپنيلsec بوتيل دي سولفيد(71/19)% و 1-پروپنيل sec بوتيل دي سولفيد(16/4 %) از ترکيب‌هاي عمده سولفيدي بودند.
ترکيب‌هاي عمده اسانس F. lycia توسط کاظمي و همکاران(2012) بررسي شد. عمده‌ترين ترکيب‌ها آلفا توجان، آلفاپينن، بتاپينن، ليمونن، منتول،جرماکرن دي، 1و8 سينئول، فنکون، لينالول، تيمول و ترانس آنتول بود.
ترکيب‌هاي عمده F.gummosa Boiss توسط سياح و همکاران(2001) بررسي شد. بتا پينن(1/50 %)، آلفا پينن(3/18 %)، 3 کارئن(7/6 %)، آلفاتوجان(3/3 %) و سابينن(1/3 %) ترکيب‌هاي شاخص بودند. اثر ضد ميکروبي و ضد سرطاني اين گونه به دليل وجود ترکيبات پينن و آلفاتوجان است.
فاتحي و همکاران(2004) تأثير آنغوزه بر انقباض ماهيچه‌هاي صاف مجاري گوارش نشان داد که اين ماده مي‌تواند انقباضات ماهيچه‌ صاف ناشي از تأثير هيستامين را خنثي نمايد .
نوروزي و همکاران (2009) در يک مطالعه خواص آنتي‌اکسيداني رزين آنغوزه در مهار آسيب وارده به DNA توسط H2O2 در مقايسه با آسکوربيک اسيد بررسي شد.
کياسالاري و همکاران(2010) اثر ضدتشنجي عصاره الكلي صمغ گياه آنغوزه در كيندلينگ شيميايي ناشي از پنتيلن تترازول در موش سوري بررسي كردند.
شاد(1374) در تحقيق خود سه روش، دو برشه (يك روش عمود بر محور غده و دومي موازي با محور غده) , روش اريب و روش سنتي (عرضي) را مورد بررسي قرار داد. وي گزارش كرد كه از 20 گياه تيغ خورده به هر يك از روش‎هاي اول و دوم 12 گياه باقي ماندند و در سال بعد برگ توليد نمودند و در روش سنتي از 20 گياه تيغ خورده هيچ كدام قادر به رشد در سال بعد نبودند و همگي خشك شدند. هدف از انجام اين تحقيق يافتن روشي صحيح ازتيغ زدن ريشه است به طوري كه نه تنها حداكثر مقدار شيرابه كسب گردد و از نظر اقتصادي مقرون به صرفه باشد بلكه به ادامه حيات گياهان آنغوزه صدمه اي وارد نگردد.
جنس كما (Ferula) بيش از 130 گونه در سراسر دنيا دارد كه 30 گونه آن در ايران رشد مي‎كنند. نيمي از اين گونه‌ها انحصاري ايران و نيم ديگر علاوه بر ايران در آناتولي، آسياي مركزي و افغانستان نيز ميرويند. برخي از گونه‌هاي جنس كما در ايران به عنوان گياه دارويي در طب سنتي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. از اين ميان مي‌توان به آنغوزه و باريجه اشاره كرد كه صمغ حاصل از آن ها داراي اثرات ضدتشنج، قاعده آور و ضدكرم، دفع سوء هاضمه و يبوست و درمان بيماري‌هاي رحمي هستند. از جنس كما گونه كوهيستانيكا(Ferula kuhistanica) اثرات ضد باكتريايي قوي بر عليه استافيلوكوكوس اورئوس مقاوم به متي سيلين مشاهده شده است، همچنين از جنس كما اثرات ضد سرطاني و ضد ويروسي(ويروس ايدز) و اثرات هم افزايي نيز گزارش شده است(دهقان و همکاران، 1392) .
اسماعيلي دهج و همکاران(1392) اثر مصرف خوراکي آنغوزه اشکي بر پارامترهاي بيوشيميايي کبدي، کليوي، قلبي و خوني رت را بررسي کردند. بر طبق يافته‌هاي اين مطالعه پيشنهاد مي‌کنند که احتمالاً مصرف مقادير کم (mg/kg 25) آنغوزه فاقد عوارض جانبي و حتي مفيد براي سلامت و مصرف مقادير زياد (mg/kg 100) آن باعث بروز عوارض جانبي مي‌گردد.
باقري و همکاران(1392) اثر ارتفاع بر محصول دهي آنغوزه(مطالعه موردي: بشرويه، خراسان جنوبي) را بررسي کردند. محصول دهي آنغوزه در چهار طبقه ارتفاعي(1200، 1400، 1600 و 1800 متر ارتفاع از سطح دريا) مورد بررسي قرار گرفت، نتايج آناليز واريانس نشان داد اختلاف معني داري بين طبقات ارتفاعي وجود دارد. در اين منطقه با افزايش ارتفاع تا 1600 متر ميزان محصول افزايش، سپس كاهش مي‌يابد و طبقه 1600 داراي بيشترين ميزان محصول مي‌باشد. كاهش محصول در ارتفاع 1800 متري مي‌تواند ناشي از سنگلاخي بودن و كاهش عمق خاك در اين ارتفاع باشد. نتايج اين بررسي مي‌تواند مديران را در تعيين مناطق مستعد جهت كشت و احيا اين گونه با ارزش دارويي و اقتصادي ياري نمايد.
اسانس صمغ آنغوزه تلخ برداشت شده از منطقه لارستان فارس در بهار 1389 توسط تكنيك‌هاي GC و GC/MS آناليز گرديد. نتايج بدست آمده نشان مي‌دهد، اين اسانس حاوي بيش از 36 تركيب (معادل تقريبا 95/94 درصد) است. تركيبات اصلي اسانس عبارت بودند از بيس(1-متيل پروپيل دي سولفيد) (29/68%) z-1-پروپنيل سيس -بوتيل دي سولفيد (19/34%) و 1-پروپنيل سي بوتيول دي سوولفيد (15/73%) آلفوا پينن(8/15%)، z – بتا- اوسيمن (6/09%) 10-اپي گاما – ايودسمل (3/99%)، 4-اپي- سيس- دهيدروآگاروفوران(3/11%). (کاملي و همکاران، 1390).
نتايج حاصل از تجزيه شيميايي شيرابه آنغوزه نشان مي‌دهد كه رزين آن 62درصد، صمغ حدود 25درصد، اسانس 3 تا7 درصد، فروليك آزاد 1/28 درصد و مقدار كمي آب و وانيلين همراه دارد(تکتاز و همکاران، 1388).
دهقاني و همکاران(1391) درمطالعه‌اي مقايسه فعاليت آنتي اکسيداني عصاره اتانولي گياه آنغوزه – – Ferula assa foeitida استان لرستان را بررسي کردند. عصاره اتانولي ساقه و برگ گياه آنغوزه با روش lin و همكاران تهيه شد. فعاليت آنتي اكسيداني عصاره اتانولي با استفاده از روش 2و 2 دي فنيل- 1-پيكريل هيدرازيل(DPPH) ارزيابي گرديد. يافته‌ها نشان داد ميزان IC50 عصاره اتانولي ساقه 127/4 ميكروگرم برميلي‌ليتر بدست آمد. اين مطالعه نشان دادكه فعاليت آنتي اكسيداني عصاره اتانولي برگ گياه فوق در مقايسه با ساقه آن بيشتر است.

2-2- مطالعات انجام شده بر روي گونه‌هاي Ferula در خارج از ايران
ترکيب‌هاي عمده گونه F.hermonis Boiss از سه قسمت گياه شناسايي شد. اسانس سرشاخه‌ها 78 ترکيب و عمده‌ترين ترکيب(آلفاپينن38 %، ليمونن 50/2 %، لاواندولول 50/2 %، ژرانيل استات 20/2 %، و کارواکرول50/5 %) بود. اسانس ريشه 71 ترکيب و عمده‌ترين ترکيب‌ها(آلفاپينن31 %، ليمونن 50/1 %، لاواندولول 50/4 % و کارواکرول15/3 %) بود. اسانس بذرها 3 ترکيب داشت که بيشترين آن آلفاپينن با 3/51 % بود.(Hilen et al., 2007).
F.ovina گياهي است که در ارتفاعات 2400 متري بلوچستان مي‌رويد. بذرهاي اين گياه 1 % اسانس داشت. ترکيب‌هاي عمده اسانس آلفا پينن(6/70)%، کامفن(9/7)%، ميرسن(8/5)%، ليمونن(8/3)%، ژرانيول(3/2)% و آلفاترپينول(1/2)% بود(Rana et al., 2010).
آلفا کانديول، گاماکادنين و جرماکرن دي-4-اُل از ترکيب‌هاي عمده اسانس گونه F.orientalis بود(Ozkan, 2012).
رزين آنغوزه موجب مهار ويروس آنفولانزا نوع A ‌مي‌شود(Rollinge et al., 2008).
F.ovina گياهي است که در ارتفاعات 2400 متري بلوچستان مي‌رويد. خاصيت آنتي اکسيداني در زمان‌هاي مختلف(0، 2، 4، 6، 8) ساعت و با روش آبشويي بتاکاروتن(BHT) اندازه‌گيري شد. بيشترين ميزان آنتي اکسيداني در زمان 4 ساعت و در دماي 60 درجه سانتي‌گراد و به ميزان 27 ميلي اکي والانت بر گرم وزن ماده خشک بود(Rana et al., 2010).
ميزان ترکيبات فنلي گونه(F. vescertensis) 61/91 ميلي گرم گاليک اسيد بر گرم وزن ماده خشک بود. اين گونه اثر قابل توجهي در عدم فعاليت باکتري‌هاي استافيلوکوکوس اورئوس و پنسيليوم آئروجينوس داشت(Bouchouka et al., 2012).

فصل سوم
مواد و روش‌ها

3-1-خشک کردن گياه
شيره گياه به روش شرح داده داده شده در فصل 1-9 از سه منطقه استهبان، زرين دشت و نيريز (جدول 3-1) (عکس 3-1) ،جمع‌آوري و به‌منظور خشک شدن به مدت 14 روز در سايه قرار داده شد(عکس 3-2).
جدول 3-1- مشخصات مناطق جمع ‌آوري شيره آنغوزه
رديف
نام منطقه
استهبان
زرين دشت
نيريز
1
ارتفاع(m)
2369
1354
2188
2
طول و عرض جغرافيايي(Lat Lan)
3232760R 40
212965
3126830 R 40
227392
3274511 R 40
237327
3
ميزان بارندگي
(mm)
7/417
189
4/180
4
متوسط‌دماي ساليانه
(c?)
5/16
44/23
39/19
5
جنس خاک

شني-سيلتي
شني-لومي
شني-سيلتي
5
افليم

خشک ونيمه خشک
خشک ونيمه خشک
خشک ونيمه خشک
6

پوشش گياهي منطقه
تيپ مرتعي-جنگلي
تيپ مرتعي
تيپ مرتعي
7
گونه هاي همراه
کما-درمنه- بادام کوهي
درمنه-پوآ- آويشن
گون-درمنه-اگروپايرون

شکل3-1-نمايي از عکس هوايي منطقه هاي جمع‌آوري آنغوزه

3-2-استخراج اسانس
3-2-1-مواد و وسايل لازم
کلونجر، هيتر، ان هگزان، سولفات سديم، سرنگ هميلتون، ظروف شيشه‌اي تيره جهت نگهداري اسانس.

3-2-1-2- روش کار
50 گرم پودر خشک و آسياب شده از هر گياه رويش يافته در سه منطقه استهبان، زرين دشت و نيريز، به صورت جداگانه داخل سه بالن (هرکدام 2000 ميلي‌ليتري) ريخته شد و به هر کدام از بالن‌ها به ترتيب 500 ميلي‌ليتر آب اضافه شد تا سطح پودر با آب مقطر پوشانده شد. بالن به دستگاه اسانس‌گيري وصل و توسط حرارت آب بالن به جوش آمد و به مدت 3- 4 ساعت اسانس‌گيري انجام گرفت (نيک آور، 1383). اسانس‌ها پس از آب‌گيري توسط سولفات سديم بدون آب، توسط سرنگ به درون ويال شيشه‌اي ريخته شد، براي خارج شدن ان هگزان از اسانس، از هواي خنک سشوار به مدت 3 دقيقه استفاده شد. اسانس تا زمان آناليز در ويال شيشه‌اي قرار گرفت، درِ شيشه‌ها با پارافيلم پيچيده شد و سپس ويال‌ها در فويل آلومينيومي پيچيده و در دماي 4 درجه سانتي‌گراد نگهداري شد (Mewes. et al., 2008). عمل اسانس‌گيري براي هر نمونه 3 بار تکرار گرديد. مقادير بر اساس درصد وزني به وزني محاسبه شد و با عنوان درصد اسانس8 گزارش گرديد. شکل 1-3 مراحل اسانس‌گيري را نشان مي‌دهد(شکل 3-2).

شکل 3-2- نمايي از جمع‌آوري شيره آنغوزه

شکل 3-3- نمايي از مراحل اسانس گيري

3-2- آناليز اسانس
ميزان هر ترکيب در اسانس گياهان توسط دستگاه گاز کروماتوگرافي (GC) مشخص شد و نوع ترکيب‌هاي موجود در اسانس با استفاده از دستگاه گاز کروماتوگرافي و جرم سنجي (GC/MS) با استفاده از کتابخانه موجود در دستگاه مشخص گرديد. ميزان ترکيبات و نوع هر ترکيب با استفاده از ضريب بازدارندگي و شاخص کواتز براي هر ترکيب مشخص شد.

3-3- مشخصات دستگاه گاز کروماتوگرافي جهت تعيين مقدار ترکيب‌هاي تشکيل دهنده اسانس
به منظور تعيين مقدار ترکيب‌هاي تشکيل دهنده اسانس، از دستگاه گاز کروماتوگراف مدلAgillent Technologist مدل 6890، مجهز به ستون DB-5با طول 30 متر و قطر داخلي 25/0 ميلي‌متر و ضخامت 25/0 ميلي‌متر با برنامه‌ريزي دمايي اوليه ستون 60 درجه سانتي‌گراد به مدت 5 دقيقه با سرعت افزايش دماي 3 درجه سانتي‌گراد در دقيقه، دماي محفظه تزريق 240 درجه سانتي‌گراد و دماي محفظه آشکارساز 250 درجه سانتي‌گراد استفاده شد.
3-5- مشخصات دستگاه طيف سنج جرمي جهت شناسايي ترکيب‌هاي تشکيل دهنده اسانس
جهت شناسايي ترکيب‌هاي موجود در اسانس از دستگاه GC/MS مدلHewllet-packard (6890serries) با ولتاژ يونيزاسيون 70 الکترون ولت مجهز به ستون DB-5 به طول 30 متر و قطر داخلي 25/0 ميلي‌متر و برنامه حرارتي مشابه برنامه حرارتي دستگاه GCبراي شناسايي ترکيب‌هاي موجود در اسانس استفاده گرديد. از گاز هليوم به عنوان گاز حامل استفاده شد و دماي محفظه تزريق 140 درجه سلسيوس بالاتر از دماي نهايي ستون تنظيم شده بود. تزريق اسانس با استفاده از روش Split با نسبت 50/1 انجام گرديد.

3-6- آناليز داده‌ها
گروه بندي ميانگين‌ها با آزمون چند دامنه‌اي دانکن در سطح 1% و 5% انجام شد. براي رسم نمودارها و جدول‌ها از نرم افزار اکسل 20109 در مجموعه آفيس استفاده شد.

3-7- عصاره‌گيري و اندازه

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید