مندي در گياه آنغوزه ايراني کشف کرده‌اند که مي‌تواند در از بين بردن ويروس جديد آنفلوآنزا موثر واقع شود(Ferrari et al., 1993).
دانشمندان در دانشگاه پزشکي کائوژيونگ در تايوان دريافته‌اند ريشه‌هاي گياهي آنغوزه که در سال 1918 براي مقابله با اپيدمي آنفلوآنزاي اسپانيايي مورد استفاده قرار مي‌گرفته است مي‌تواند آنتي ويروسي طبيعي توليد کند که قادر به از بين بردن ويروس H1N1 اپيدمي آنفلوآنزاي خوکي است.

1-6-2- آنغوزه در طب سنتي
آنغوزه از نظرحکماي طب سنتي داراي طبيعت گرم و خشک است. در ايران قديم از آن در درمان انگل‌هاي دستگاه گوارشي انسان و دام و مبارزه با آفات خاکزي استفاده مي‌شده است. در طب گذشته از آنغوزه به عنوان ضد التهاب و در درمان التهاب گلو و رفع گرفتگى صدا استفاده مى‌شده و همچنين براى آن خاصيت بادشكن قائل بوده‌اند. داراى اثر ضداسپاسم و بادشكن است و در رفع بيمارى‌هاى تنفسى و دستگاه گوارش با منشاء عصبى استفاده مى‌شود. خلط آور، تاثير ضدتشنج، ضدکرم، اشتهاآور، رفع تنبلي روده، رفع درد کليه، تقويت حافظه، ضدروماتيسم، رفع ضرر اغذيه چرب، ضدگرفتگي عضلات و تاثير بر فشار خون از اثرات ديگر آنغوزه مي‌باشد. به گفته محققان اين گياه تاريخچه‌اي دراز مدت در طب سنتي ايران و چين داشته و در رده‌اي از گياهان قرار دارد که از بيش از 230 خصوصيت درماني طبيعي برخوردار است. دانشمندان از خواص ريشه اين گياه به منظور مقابله با اپيدمي آنفلوآنزاي اسپانيايي در 1918 آگاه بودند و بر همين اساس تصميم گرفتند تاثيرات آنتي ويروسي اين گياه را مورد بررسي قرار دهند.
جوشانده برگ ها و ساقه هاي خشك شده آنغوزه در برزيل به عنوان محرك جنسي در مردان استفاده مي‌شود. عصاره برگ‌ها و ساقه‌هاي خشك آنغوزه به طوركلي به عنوان داروي نيروبخش كاربرد خوراكي دارد(ميرداوودي اخوان و باباخانلو، 1380). در كشور چين جوشانده اين گياه به عنوان داروي ضدكرم مصرف خوراكي دارد. مصري‌ها صمغ آنغوزه را به عنوان داروي ضدآبستني قبل يا بعد از مقاربت جنسي به صورت مهبلي استفاده مي‌كنند. مردم هندوستان صمغ آنغوزه را كه با كلم و سنگ نمك مخلوط و به وسيله (Brassica alba) گل سفيد سركه رقيق شده است، به عنوان داروي سقط جنين استفاده ميكنند، در هندوستان از جوشانده صمغ آنغوزه به عنوان داروي ضدنفخ، ضد انقباض و تشنج، داروي خلط آور در برنشيت مزمن و از مخلوط آنغوزه با فلفل قرمز كوبيده به عنوان داروي مبارزه با بيماري وبا استفاده مي‌شود. همچنين هندي‌ها صمغ رزيني آنغوزه را كه با نمك و شيره پوست درخت Moringa pterygosperma مخلوط شده است، به صورت موضعي براي دل درد و جوشانده صمغ خشك شده را به عنوان ادويه قاعده‌آور استفاده مي‌كنند . در مالزي صمغ آنغوزه توسط بانوان در درمان عدم قاعدگي در مراكش به عنوان داروي ضد صرع و در نپال از عصاره آبي صمغ اين گياه به عنوان داروي ضدكرم به صورت خوراكي استفاده مي‌شود .در عربستان صعودي صمغ خشك شده براي سياه سرفه، تنگي نفس و برونشيت استفاده مي‌شود و در آمريكا به عنوان داروي ازدياد قاعدگي، خلط‌آور، ضدكرم و محرك مغز و اعصاب كاربرد خوراكي دارد. ادعا شده است كه آنغوزه يك داروي ضدتشنج توانمند مي‌باشد(عبادي، 1386). در ضمن عصاره اين گياه خاصيت ضد ميكروبي دارد و آنتي اكسيدان است. خوردن آن با عسل براي رفع صرع، فلج، خواب رفتگي اعضاء و تشنج مرطوب امتلائي مفيد است. مقدار مصرف يا دوز آن براي اشخاص بالغ قوي 10-5 گرم، براي اشخاص متوسط 5 گرم و براي اشخاص ضعيف 2-1 گرم مي‌باشد(عليجانپور و همکاران، 1382).

1-7- دوره رويش:
مرحلة رشد گياه از اوائل بهار تا اواسط تيرماه ادامه دارد. سپس دور? خواب بوته‌هاي نابالغ آغاز و تا بهار سال بعد به طول خواهد انجاميد. حيات گياه توسط اندام‌هاي زيرزميني(ريشه و جوانة انتهايي) حفظ مي‌شود. سال بعد دوباره از جوانه‌اي که روي ريشه و در زير خاک قرار گرفته است برگ‌هاي جديدي تشکيل مي‌گردد و گياه ادامة حيات مي‌دهد(آسيابي، 1388).
اين گياه در چند سال اول فقط توليد برگ نموده و مواد غذائي را در ريشه خود ذخيره مي‌نمايد و در آخرين سال عمر خود با استفاده از مواد ذخيره شده در ريشه علاوه بر توليد برگ، ساقه گل دهنده نيز توليد مي‌نمايد. دوره رويش اين گياه از اواسط اسفندماه شروع شده و در نيمه خردادماه رشد آن کامل مي‌گردد. در اين زمان گياه توليد گل و بذر مي‌نمايد(نجفي، 1375).
شروع جوانه زدن بذر و يا رشد رويشي پايه‌هاي قديمي از اواخر اسفندماه مي‌باشد. ‌در پايه‌هايي كه سال‌هاي قبل از بلوغ را طي مي‌نمايند تنها برگ و ساقه به وجود آمده و در اواخر تابستان گياه به خواب مي‌‌رود. در پايه‌هايي كه سال‌هاي آخر عمر خود را مي‌گذرانند، ‌گلدهي اوايل ارديبهشت،‌ بذردهي اواخر خرداد، رسيدن بذر نيمه دوم تيرماه و سپس ريشه پوسيده و گياه از بين مي‌رود(مقيمي، 1384).

1-8-تكثير:
تنها راه تجديد حيات طبيعي گياه آنغوزه از طريق توليد و پراکنش بذر است. هر ساقه گل دهنده گياه آنغوزه انبوهي از بذر را در دستجات چتر مانندي توليد مي‌نمايد. بذر‌هاي سبک آنغوزه از طريق وزش باد، در سطح رويشگاه پراکنده مي‌گردند و سپس سبز مي‌گردند. طول بذر آنغوزه 9 تا12 ميلي‌متر و عرض آن 5 تا 5/7 ميلي‌متر ، وزن هزار دانة 5/12 گرم ، و وزن هکتوليتر آن 4/196 گرم بر سانتي متر مکعب مي‌باشد ، استاندارد قوة ناميه بيش از 90 درصد و تا 3 سال بذر قوة نامية خود را حفظ مي‌کند و استاندارد خلوص آن حدود 80 درصد مي‌باشد(آسيابي، 1388).

1-9- شيوه‌هاي بهره‌برداري:
برداشت اين محصول به صورت بومي و سنتي در استان‌هاي سمنان، خراسان، سيستان و بلوچستان، کرمان، يزد، فارس و اصفهان متداول است(آزادبخت، 1378). شيرابه اين گياه از نظراقتصادي بسيار اهميت دارد. زندگي گياه با بهره‌برداري از شيرابه آن به اتمام مي‌رسد در نتيجه بهره‌برداري به شيوه قطع ساقه در اين گياه منتفي است. جمع آورى در مناطق گرمسيرى از اوايل ارديبهشت و در مناطق ديگر از اواسط خرداد ماه آغاز مي‌شود. در هر حال طول دوره بهره‌بردارى به ??? روز مى‌رسد. عمليات برداشت آنغوزه به سه مرحله تقسيم مي‌شود.
1- مرحله گرفت يا نشانه گذاري
2- مرحله پرورش يا سايه اندازي
3- مرحله داشت.
به منظور برداشت در اوايل بهار بوته‌هاي آنغوزه شناسايي شده و با گذاشتن قطعه سنگي محل آن نشان گذاري مي‌شود. در مرحله پرورش، خاك قسمت يقه گياه را كنار زده پس از حذف الياف به كمك خاک نرم چاله را پر و به جهت كاهش اثر باران و نور خورشيد سنگ علامت گذاري مي‌نمايند. پس از 40 روز يعني اواخر ارديبهشت ساقه از ناحيه سطح زمين قطع، كه با اين عمل شيره خارج و پس از سفت شدن جمع‌آوري مي‌شود. برش‌ها عمدتاً به ضخامت 2 تا 3 ميلي‌متر و عرضي بوده و قبل از انجام برش شيره تجمع يافته بر روي ريشه به‌كمك قاشقك مخصوص جمع‌آوري مي‌گردد. عمده محصول جمع آوري شده معمولاً از برش پنجم به بعد آغاز و بسته به شرايط آب و هوايي و قدرت ريشه 10 تا 16 بار برش زني انجام مي‌پذيرد. عمل بهره برداري آنغوزه به‌طور متوسط 3 ماه تداوم دارد و متوسط توليد هر بوته 40 گرم و برداشت هر كارگر در يك دوره 70 كيلوگرم معادل برداشت 2800 بوته برآورد مي‌گردد. محصول جمع آوري شده پس از اختلاط مجدد با شيره جمع شده از همين گياه با لفاف‌هاي پلاستيك در جعبه‌هاي چوبي و پوشيده ازچتايي بسته بندي مي‌گردد(مشتاق و همکاران، 1389).

1-10- روش‌هاي مختلف اسانس‌گيري
استخراج مواد مؤثر گياهي، از قرن نوزدهم آغازگرديد. دلايل استخراج مواد مؤثرگياهي و خالص‌سازي و به‌ كارگيري آن‌ها در فرمولاسيون‌هاي دارويي را مي‌توان در موارد زير خلاصه نمود:
* عدم امكان نگهداري گياهان به مدت طولاني.
* عدم دسترسي سريع به منابع گياهي.
* عدم معيار معيني به منظور مقدار مصرف و تجويز آن به بيمار.
نخستين بار دلاكروكس در سال 1881 اولين اندازه‌گيري جهت تعيين خواص آنتي ميكروبيال اسانس‌ها را انجام داد (قاسمي دهكردي و همکاران،1387).
روش‌هاي مختلفي براي استخراج اسانس‌ها وجود دارد كه در زير به برخي از مهم‌ترين روش‌ها اشاره مي‌كنيم:

1-10-1- تقطير با آب
در مورد گياهاني به‌کار مي‌رود که خشک باشند و در اثر جوشانيدن با آب از بين نروند. مانند اسانس تربانتين در برگ و ساقه‌هاي کاج.

1-10-2- تقطير با آب و بخار2
در مورد گياهاني کاربرد دارد که ممکن است در اثر آب جوش فاسد شوند (خشک يا تازه)، در مورد مواد خشک (دارچين و ميخک) ابتدا مواد گياهي را آسياب کرده با آب مخلوط مي‌کنند به‌طوري‌که در داخل آب قرار گيرند سپس جريان بخار را از داخل مواد خيس شده عبور مي‌دهند.

1-10-3- تقطير با بخار مستقيم3
در مورد گياهان تازه اسانس‌دار به کار مي‌رود.گياهان را به ‌طور مستقيم، پس از جمع‌آوري به داخل دستگاه تقطير وارد مي‌نمايند طي تقطير با بخارآب، بعضي از ترکيبات اسانس‌ها هيدروليز مي‌شوند و برخي ديگر در اثر حرارت بالا تجزيه مي‌گردند. بنابراين تقطير مطلوب براي جمع‌آوري اسانس‌ها بايد طوري باشد که فشار بخار با شدت زياد به داخل بافت‌ها و ياخته‌هاي گياهي نفوذ کند تا تجزيه مواد اسانس به حداقل برسد (واترامين و هي ، 1379)4.

1-10-4- روش آنزيمي
اسانس‌هاي گليکوزيدي (اسانس بادام تلخ و اسانس خردل) را به وسيله هيدروليز آنزيمي گليکوزيدي مربوطه به‌دست مي‌آورند. در مغز بادام تلخ در اثر عمل امولسيون بر روي آميگدالين اجسام مختلفي حاصل مي‌گردند که از بين آن‌ها مي‌توان اسانس را به روش تقطير مجزا نمود. در دانه‌هاي خردل سياه، گليکوزيد سينگرين به‌وسيله آنزيم ميروزين هيدروليز مي‌شود و اسانس خردل را توليد مي‌کند (اميد بيگي، 1377).

1-10-5- روش فشردن در حرارت معمولي
بعضي از اسانس‌ها در اثر تقطير تجزيه مي‌گردند، از اين رو، آن‌ها را به وسيله فشار (اسانس ليمو و اسانس مرکبات) يا به روش‌هاي مکانيکي ديگر به دست مي‌آورند (زارع زاده، 1383).

1-10-6- استخراج به کمک حلال
در مواردي که اسانس موجود در بافت‌هاي تازه گياهي (گلبرگ‌ها) به اندازه‌اي کم است که استخراج به طريق ديگر مشکل بوده و يا امکان‌پذير نيست به‌کار مي‌رود. در صنايع عطرسازي قسمت اعظم اسانس‌ها را به روش استخراج و با استفاده از حلال‌هاي آلي مانند اتر و نفت يا بنزين به‌دست مي‌آورند (دوازده امامي، 1386).

1-10-7- استخراج به کمک گازها
يکي از روش‌هاي بسيار جديد است. اصول آن بر پايه ميعان گاز CO2 در حوالي نقطه بحراني است. دي‌اکسيدکربن به حالت مايع قادر است مواد معطر را در خود حل نمايد و در حالت گازي تشکيل دو فاز دهد (شاهرخي، 1375).

1-10-8- تقطير تجزيه‌اي
وسيله‌اي جهت به‌دست‌آوردن اسانس‌هايي است که داراي بوي سوخته مي‌باشند، هنگامي که چوب يا رزين گياهان تيره کاج را بدون وجود هوا حرارت دهند، در اثر تجزيه ترکيبات فرار متعددي حاصل مي‌شود و توده باقي‌مانده عبارت از زغال خواهد بود و مواد معطر تقطير شده به دو لايه آبکي حاوي الکل متيليک (عرق چرب) و پيروليگنو (اسيد استيک ناخالص) و لايه تيره رنگ ديگر محتوي قطران کاج و ترکيب‌هاي ديگر است که ترکيب آن به نوع چوب به‌کار برده شده (خرد يا آسياب شده باشد)، بستگي دارد و بايد بي‌درنگ به آن حرارت دهند. مقدار قطران حاصل معادل 10% چوب به‌کار برده شده خواهد بود (مومني و شاهرخي، 1377).

1-10-9- روش گاز کروماتوگرافي5 و جرم سنجي6
1-10-9-1- روش کروماتوگرافي گازي
کروماتوگراف

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید