بزرگ باشد که بتواند معرف جامعه بوده و نتايج حاصل از آن قابل تعميم باشد و آنقدر کوچک باشد که از نظر دستيابي به آزمودنيها، اقتصادي، و زماني و تجزيه و تحليل دادهها مقرون به صرفه باشد. بنابراين به فراخور تحقيق و با در نظر گرفتن معيارهايي مثل هدف پژوهش، حجم جامعه، سطح دقت يا خطاي نمونهگيري و ساير معيارها ميتوان با استفاده از روشها و يا فرمولها و يا جداول معتبر حجم نمونه مناسب را در نظر گرفت (حافظنيا، 1382).
به دليل عدم دسترسي به همه جامعه آماري تحقيق با استفاده از حذف سيستماتيک تنها 9 کارشناس انتخاب شدند.
3-1 قضاوت ترجيحي (مقايسات زوجي)
انجام مقايساتي بين گزينه‌هاي مختلف تصميم،‌ بر اساس هر شاخص و قضاوت در مورد اهميت شاخص تصميم با انجام مقايسات زوجي، بعد از طراحي سلسله مراتب مساله تصميم، تصميم گيرنده مي‌بايست مجموعه ماتريسهايي كه به طور عددي اهميت يا ارجحيت نسبي شاخص‌ها را نسبت به يكديگر و هر گزينه تصميم را با توجه به شاخص‌ها نسبت به ساير گزينه‌ها اندازه‌گيري مي‌نمايد، ‌ايجاد كند. اين كار با انجام مقايسات دو به دو بين عناصر تصميم (مقايسه زوجي) و از طريق تخصيص امتيازات عددي كه نشان دهنده ارجحيت يا اهميت بين دو عنصر تصميم است، صورت مي‌گيرد.
براي انجام اين كار معمولا از مقايسه گزينه‌ها با شاخص‌هايi ام نسبت به گزينه‌ها يا شاخص‌هاي j ام استفاده مي‌شود كه در جدول زير نحوه ارزش گذاري شاخص‌ها نسبت به هم نشان داده شده است.
ارزش گذاري شاخص‌ها نسبت به هم به صورت زير صورت مي گيرد:
توضيح
وضعيت مقايسهi نسبت به j
ارزش ترجيحي
گزينه يا شاخص i نسبت به j اهميت برابر دارند و يا ارجحيتي نسبت به هم ندارند.
اهميت برابر
1
گزينه يا شاخص i نسبت به j كمي مهمتر است.
نسبتاً مهمتر
3
گزينه يا شاخص i نسبت به j مهمتر است.
مهمتر
5
گزينه يا شاخص i داراي ارجحيت خيلي بيشتري از j است.
خيلي مهمتر
7
گزينه يا شاخص مطلقاً i از j مهمتر و قابل مقايسه با j نيست.
كاملاً مهم
9
ارزشهاي مياني بين ارزشهاي ترجيحي را نشان مي‌دهد مثلا 8، بيانگر اهميتي زيادتر از 7 و پايين‌تر از 9 براي I است.
ارزش بينابين
2و4و6و8

3-2 محاسبات وزن‌هاي نسبي
تعيين وزن “عناصر تصميم” نسبت به هم از طريق مجموعه‌اي از محاسبات عددي .قدم بعدي در فرايند تحليل سلسله مراتبي انجام محاسبات لازم براي تعيين اولويت هر يك از عناصر تصميم با استفاده از اطلاعات ماتريس‌هاي مقايسات زوجي است. خلاصه عمليات رياضي در اين مرحله به صورت زير است. مجموع اعداد هر ستون از ماتريس مقايسات زوجي را محاسبه كرده، سپس هر عنصر ستون را بر مجموع اعداد آن ستون تقسيم مي‌كنيم. ماتريس جديدي كه بدين صورت بدست مي‌آيد، “ماتريس مقايسات نرمال شده” ناميده مي‌شود.
ميانگين اعداد هر سطر از ماتريس مقايسات نرمال شده را محاسبه مي‌كنيم. اين ميانگين وزن نسبي عناصر تصميم با سطرهاي ماتريس را ارائه مي‌كند.
د) ادغام وزنهاي نسبي
به منظور رتبه‌بندي گزينه‌هاي تصميم، در اين مرحله بايستي وزن نسبي هرعنصر را در وزن عناصر بالاتر ضرب كرد تا وزن نهايي آن بدست آيد. با انجام اين مرحله براي هر گزينه، مقدار وزن نهايي بدست مي‌آيد.
1-1-2 روايي و پايايي ابزار سنجش
در هر سنجش با وجود دقت در ابزار سنجش، باز هم ميزاني از خطا وجود دارد که آن را خطاي سنجش مي‌نامند. محقق بايد اين خطا را کاهش دهد و کيفيت سنجش خود را ثابت کند، لازمه‌ي اين کار به اثبات رساندن روايي و پايايي است. بررسي کيفيت يا شيوه ابزار جمع آوري دادهها پيش از بکارگيري آن در پژوهشي واقعي بسيار مهم است، چون در صورت لزوم ميتوان آن را اصلاح کرد و يا تغيير داد. بنابراين ابزار جمعآوري دادهها بايد در مرحله مقدماتي پژوهش بررسي شود تا اطمينان حاصل شود که دادهها هماني خواهد بود که محقق ميخواهد و نه چيز ديگر. براي اطمينان از تضمين کيفيت شيوه يا ابزار جمعآوري دادهها، بررسي آن با دو ملاک بسيار مهم پايايي و اعتبار ضروري است. معيار پايايي درباره اينکه شيوه يا ابزار جمعآوري دادهها تا چه حد دادههاي دقيق و موثقي را استخراج ميکند و يا شيوه يا ابزار جمعآوري دادهها تا چه حد درست و باثبات است و نتايج همسان بدست ميدهد، اطلاعاتي را فراهم ميکند. بسته به اينکه پژوهشگر در درستي چه بخشي از شيوههاي جمعآوري دادهها ترديد داشته باشد و بخواهد پايايي را در چه زمينهاي و با چه هدفي به دست آورد، انواع گوناگون پايايي را ميتوان محاسبه کرد. اعتبار يا روايي نيز بر اين امر دلالت دارد که شيوه يا ابزار جمعآوري دادهها تا چه حد به درستي آنچه را که قرار است بسنجد، ميسنجد. به سخن ديگر، آيا روش يا ابزار سنجش براي هدف مورد نظر کارايي لازم را دارد يا خير. مفهوم اعتبار، به “مناسب بودن، معنيدار بودن و سودمند بودن” استنباطهاي معين از نمرههاي حاصل از ابزار يا شيوه جمع آوري دادهها دلالت دارد. براي اينکه اين استنباطها تاييد گردد، پژوهشگر از روشهاي گوناگوني ميتواند استفاده کند(کارمينز، زلر،2001، مترجم،اسکافي،فروغ زاده،1386).
1-1-2-1 روايي (اعتبار)
روايي بدين معني است که هر ابزار اندازه گيري همان چيزي را اندازه بگيرد که براي سنجش آن در نظر گرفته شده است. لازم به ذکر است که محقق يک آزمون را تاييد نمي‌کند، بلکه به تفسير داده‌هاي به دست آمده از يک روش خاص مي‌پردازد (کارمينز، زلر،2001، مترجم،اسکافي،فروغ زاده،1386). بدون آگاهي از اعتبار ابزار اندازهگيري نمي‌توان به دقت داده‌هاي حاصل از آن اطمينان داشت (سرمد و همکاران، 1386: 170). روش‌هاي متعددي براي تعيين اعتبار ابزار اندازهگيري وجود دارد. در اين مطالعه از اعتبار محتوا براي سنجش روايي گويهها (به طور دقيق‌تر پرسشنامه‌ها) استفاده شده است. اساساً، روايي محتوا بدين معني است که يک ابزار تجربي، تا چه اندازه قلمرو محتوايي يک مفهوم را در بر مي‌گيرد (کارمينز، زلر،2001، مترجم،اسکافي،فروغ زاده،1386). به عبارت ساده‌تر، روايي محتوا، نوعي روايي است که معمولاً براي بررسي اجزاي تشکيل دهنده‌ي يک ابزار اندازهگيري به کار برده مي‌شود. اگر سوال‌هاي ابزار اندازهگيري معرف ويژگي‌ها و مهارت‌هاي ويژه‌اي باشد که محقق قصد اندازه گيري آن‌ها را داشته باشد، آزمون داراي روايي محتوا است. به دليل استفاده از مقالات گذشته داراي اعتبار روايي مي باشد.
1-1-2-2 پايايي
پايايي يا قابليت اعتماد يکي از ويژگي‌هاي فني ابزار اندازهگيري است (سرمد و همکاران، 1386: 166) و به اندازه‌اي اطلاق مي‌شود که نتايج بدست آمده از يک ابزار اندازهگيري در شرايط يکسان و زمان‌هاي متفاوت، يکسان باشد (مير20، 2010: 9). به عبارت دقيق‌تر، پايايي نشان مي‌دهد که ابزار اندازهگيري در شرايط يکسان تا چه اندازه نتايج يکساني به دست مي‌دهد (سرمد و همکاران، 1386: 166-167). بنابراين پايايي با ثبات، صحت و قابليت پيشبيني يافته‌هاي ابزار اندازهگيري سر و کار دارد (ونوس و همکاران، 1386). براي اندازهگيري پايايي روش‌هاي متعددي وجود دارد از جمله‌ي آن‌ها، آلفاي کرونباخ21 است (آلن و ين22، 1979: 72). در اين مطالعه نيز همانند بسياري از مطالعات ديگر براي سنجش پايايي ابزار اندازه گيري از آلفاي کرونباخ استفاده شده است. ضريب آلفاي کرونباخ عددي است بين صفر و يک. ضريب آلفاي کمتر از 6/0 نشان دهنده‌ي پايايي ضعيف است. آلفاي بالاي 7/0 تا 8/0 نشان دهنده‌ي پايايي نسبتاً خوب و آلفاي بالاتر از 8/0 نشان از پايايي بالاي ابزار اندازهگيري دارد (سکاران23، 1380: 385). اما پايايي پرسشنامه هاي زوجي به صورتي ديگر انجام مي شود که در زير توضيح داده شده است.
سازگاري در قضاوت‌ها
تقريباً تمامي محاسبات مربوط به فرايند تحليل سلسله مراتبي بر اساس قضاوت اوليه تصميم گيرنده كه در قالب ماتريس مقايسات زوجي ظاهر مي‌شود، صورت مي‌پذيرد و هر گونه خطا و ناسازگاري در مقايسه و تعيين اهميت بين گزينه‌ها و شاخص‌ها نتيجه نهايي به دست آمده از محاسبات را مخدوش مي‌سازد. نرخ ناسازگاري معياري است كه سازگاري را مشخص ساخته و نشان مي‌دهد كه تا چه حد مي‌توان به اولويتهاي حاصل از مقايسات اعتماد كرد. براي مثال اگر گزينه A نسبت به B مهمتر (ارزش ترجيحي 5) و B نسبتا مهمتر (ارزش ترجيحي 3) باشد، آنگاه بايد انتظار داشت A نسبت به C خيلي مهمتر (ارزش ترجيحي 7 يا بيشتر) ارزيابي گردد يا اگر ارزش ترجيحي A نسبت به B، 2 و B نسبت به C،‌ 3 باشد آنگاه ارزش A نسبت به C بايد ارزش ترجيحي 4 را ارائه كند. شايد مقايسه دو گزينه امري ساده باشد، اما وقتيكه تعداد مقايسات افزايش يابد اطمينان از سازگاري مقايسات به راحتي ميسر نبوده و بايد با به كارگيري نرخ سازگاري به اين اعتماد دست يافت. تجربه نشان داده است كه اگر نرخ ناسازگاري كمتر از 10/0 باشد سازگاري مقايسات قابل قبول بوده و در غير اينصورت مقايسه‌ها بايد تجديد نظر شود. قدم‌هاي زير براي محاسبه نرخ ناسازگاري به كار گرفته مي‌شود:
گام 1. محاسبه بردار مجموع وزني: ماتريس مقايسات زوجي را در بردار ستوني “وزن نسبي” ضرب كنيد بردار جديدي را كه به اين طريق بدست مي‌آوريد، بردار مجموع وزني بناميد.
گام 2. محاسبه بردار سازگاري: عناصر بردار مجموع وزني را بر بردار اولويت نسبي تقسيم كنيد. بردار حاصل بردار سازگاري ناميده مي‌شود.
گام 3. بدست آوردن ، ميانگين عناصر برداري سازگاري را به دست مي‌دهد.
گام 4. محاسبه شاخص سازگاري: شاخص سازگاري بصورت زير تعريف مي‌شود:

n عبارتست از تعداد گزينه‌هاي موجود در مساله
گام 5. محاسبه نسبت سازگاري: نسبت سازگاري از تقسيم شاخص سازگاري برشاخص تصادفي بدست مي‌آيد.

نسبت سازگاري 1/0 يا كمتر سازگاري در مقايسات را بيان مي‌كند(مهرگان،1383،ص173-170). شاخص تصادفي از جدول زير استخراج مي‌شود.
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
N
51/1
45/1
41/1
32/1
24/1
12/1
9/0
85/0
0
0
RI

نتايج تست نرخ ناسازگاري براي پرسشنامه اين پژوهش در جدول زير نشان داده شده است.

جدول: نرخ ناسازگاري در پرسشنامه
آزمون نرخ ناسازگاري براي قابليت اعتماد پرسشنامه ميزان اهميت عوامل
سوال
آيا پرسشنامه طراحي شده داراي قابليت اطمينان قابل قبولي بوده است؟
فرضيه‌هاي پژوهشي
قابليت اعتماد پرسشنامه تحقيق در حد قابل قبولي است

قابليت اعتماد پرسشنامه تحقيق در حد قابل قبولي نيست.
فرضيه‌هاي آماري
H0: ? 0.1

H 1: 0.1
نرخ نا سازگاري
متغيرها
0.03
کل سوالات پرسشنامه
نتيجه آزمون
با توجه به اينكه ضريب ناسازگاري محاسبه شده کمتر از 0.1 ميباشد، ميتوان نتيجه گرفت كه فرض صفر تاييد ميشود و اين بدين معني است كه قابليت اعتماد پرسشنامه توزيع شده در حد خوبي است.

1-2 اجراي پژوهش (پيمايش):
نهايتاً با توجه به کليه مباحث فوق و تستهاي مختلف انجام شده روي ابزار سنجش (پرسشنامه)، و اعمال اصلاحات و تغييرات لازم به منظور افزايش روايي و پايايي آن، پرسشنامه نهايي مشخص و فرآيند توزيع پرسشنامه در بين آزمودنيها آغاز شد. پرسشنامهها به صورتي که در قسمت نمونهگيري شرح داده شد، توزيع و جمعآوري گرديد. پرسشنامه هاي نهايي در پيوست قابل مشاهده ميباشد.

فرايند تحليل سلسله مراتبي روش AHP
واژه AHP مخفف عبارت Analytical Hierarchy process به معني فرايند تحليل سلسله مراتبي است. فرايند تحليل سلسله مراتبي يا AHP يکي از کارآمد ترين تکنيک هاي تصميم گيري که اولين بار توسط توماس ال ساعتي در 1980 مطرح شد . AHP بر اساس مقايسه هاي زوجي بنا نهاده شده و امکان بررسي سناريوهاي مختلف را به مديران مي دهد. انتخاب سنجه ها24 بخش اول تحليلAHP است. سپس براساس سنجه هاي شناسائي شده نامزدها

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید